Əsas məzmuna keç
Kosmetologiya.az Elmə əsaslanan
kosmetologiya bələdçisi

Dəriyə gündəlik qulluq

Günəş kremi necə seçilməli və düzgün istifadə edilməlidir?

Bu məqalə hələ müstəqil tibbi ekspert yoxlamasından keçməyib. Redaksiya siyasəti

Günəş kremi necə seçilməli və düzgün istifadə edilməlidir?

Qısa cavab: Amerika Dermatologiya Akademiyası (AAD) geniş spektrli (həm UVA, həm UVB şüalarından qoruyan), SPF 30 və ya daha yüksək, çöldə isə suya davamlı günəş kremi seçməyi tövsiyə edir. Böyüklərə açıq dəri üçün təxminən bir “şot” stəkanı (təqribən 30 ml), üz üçün ən azı bir çay qaşığı krem lazımdır. Krem bayıra çıxmazdan təxminən 15 dəqiqə əvvəl sürtülməli, hər iki saatdan bir və üzdükdən və ya tərlədikdən dərhal sonra təzələnməlidir. Günəşdən qorunma buludlu günlərdə və qışda da vacibdir. Bununla belə, krem tək başına kifayət deyil: kölgə, geyim, papaq və eynək də lazımdır.

Günəş şüaları dəriyə necə təsir edir?

Günəşdən gələn ultrabənövşəyi (UV) şüalar dəri yanığına, ləkələrə, dərinin vaxtından əvvəl qocalmasına — qırışlara, elastikliyin itməsinə və qeyri-bərabər rəngə — və dəri xərçənginə səbəb ola bilər. UVB şüaları əsasən günəş yanığı ilə əlaqələndirilir, UVA şüaları isə dərinin daha dərin qatlarına təsir edərək qocalma əlamətlərinə töhfə verir. AAD qeyd edir ki, UVA şüaları pəncərə şüşəsindən keçə bilir, UVB isə şüşə tərəfindən bloklanır. Bundan əlavə, DermNet-ə görə həm ultrabənövşəyi, həm də görünən işıq melanin istehsalını artırır — bu, melazma kimi piqmentasiya problemlərində xüsusilə önəmlidir.

Günəş kremi seçərkən etiketdə nəyə baxmalı?

Etiketdəki qeydNə deməkdirTövsiyə
Broad spectrum (geniş spektr)Həm UVA, həm UVB şüalarından qoruyurMütləq olmalıdır
SPFƏsasən UVB (yanıq) şüalarından qorunma dərəcəsiƏn azı SPF 30
Water resistant (suya davamlı)Yaş və ya tərli dəridə 40 və ya 80 dəqiqə qoruyurÇöldə, idmanda, dənizdə vacibdir
Mineral filtrlər (sink oksidi, titan dioksidi)Fiziki filtrlərHəssas dəri və körpələr üçün çox vaxt üstünlük verilir
Dəmir oksidi / rəngli (tinted)Görünən işıqdan da əlavə qorumaMelazma və piqmentasiyaya meyilli dəri üçün faydalı ola bilər

“Suya davamlı” yazısı məhsulun tamamilə su keçirməz olduğu anlamına gəlmir: qorunma müddəti məhduddur və üzdükdən sonra kremi yenidən sürtmək lazımdır.

SPF rəqəmi nə qədər yüksək olmalıdır?

AAD-yə görə SPF 30 və ya daha yüksək olan krem UVB şüalarının təxminən 97%-ni bloklayır. Daha yüksək rəqəmlər bir qədər çox qoruyur, lakin heç bir krem UVB şüalarının 100%-ni bloklamır. Yüksək SPF günəşdə daha uzun qalmağa imkan vermir — krem yenə də iki saatdan bir təzələnməlidir. Bununla belə, AAD qeyd edir ki, insanların çoxu lazım olan miqdarın yalnız 20–50%-ni sürtür; belə hallarda daha yüksək SPF bu çatışmazlığı qismən kompensasiya edə bilər.

Günəş kremini necə düzgün sürtməli?

  1. Miqdar: AAD-yə görə əksər böyüklər paltarla örtülməyən bütün dəri üçün təxminən bir “şot” stəkanı həcmində (təqribən 30 ml) kremə ehtiyac duyur. Üz üçün ən azı bir çay qaşığı — təxminən iki barmaq uzunluğunda xətt — lazımdır.
  2. Vaxt: kremi bayıra çıxmazdan əvvəl sürtün; AAD dərinin kremi hopdurması üçün təxminən 15 dəqiqə lazım olduğunu qeyd edir.
  3. Unudulan nahiyələr: boyun, qulaqlar, ayaqların üstü və ayaqlar. Kürəyə çatmaq çətindir — kömək istəyin və ya sprey formadan istifadə edin. Saçı seyrək olanlar baş dərisini örtməli və ya enli kənarlı papaq taxmalıdır.
  4. Dodaqlar: SPF 30 və ya daha yüksək dodaq balzamı istifadə edin.
  5. Təzələmə: çöldə olarkən təxminən hər iki saatdan bir, üzdükdən və ya tərlədikdən dərhal sonra yenidən sürtün.

Günəş kremi tək başına kifayətdirmi?

Xeyr. AAD açıq şəkildə qeyd edir ki, günəş kremi tək başına tam qorunma vermir. Əlavə olaraq:

  • xüsusən saat 10:00 ilə 14:00 arasında kölgədə qalın;
  • uzunqol geyim, enli kənarlı papaq və UV-dən qoruyan günəş eynəyi istifadə edin;
  • mümkün olduqda üzərində UPF işarəsi olan geyim seçin;
  • buludlu günlərdə və qışda da qorunmağı unutmayın — UV şüaları bu zaman da dəriyə çatır.

Melazma və ləkələrə meyilli dəri üçün

DermNet melazmada ümumi tədbirlər sırasında enli kənarlı papaqla yanaşı geniş spektrli, çox yüksək qorunmalı (SPF 50+) və dəmir oksidi tərkibli günəş kremini tövsiyə edir. Dəmir oksidi adətən rəngli (tinted) kremlərdə olur və görünən işığa qarşı əlavə qoruma verir. DermNet uğurlu müalicədən sonra da yay günəşinin təsiri ilə piqmentasiyanın yenidən görünə biləcəyini vurğulayır, buna görə qorunma bütün il boyu davam etməlidir. Ətraflı: Ləkələr və melazma, Çillər və piqment ləkələri.

Günəş kremi gündəlik baxımın hansı mərhələsindədir?

Səhər baxımında günəş kremi adətən son addımdır: təmizləmə, lazım olduqda nəmləndirici, sonra günəşdən qoruyucu krem. Makiyaj ondan sonra çəkilir. AAD qeyd edir ki, bəzi nəmləndirici və kosmetik vasitələrdə SPF var və bu rahatdır, lakin çöldə olarkən hər iki saatdan bir günəş kremini təzələmək yenə də lazımdır. Gündəlik qulluq haqqında: Gündəlik dəri qulluğu.

Sızanağa meyilli və həssas dəri üçün

Sızanağa meyilli dəri üçün “komedogen olmayan” (məsamələri tıxamayan) və ya “yağsız” kimi işarələnmiş yüngül tekstura — gel, fluid və ya losyon — seçmək məsləhətdir. Həssas dəridə ətirsiz məhsullar və mineral filtrlər çox vaxt daha yaxşı tolerantlıq göstərir. Yeni məhsulu ilk dəfə istifadə etməzdən əvvəl kiçik sahədə yoxlamaq qıcıqlanma riskini azaldır. Sızanaq haqqında: Sızanaq: səbəbləri və müalicəsi.

Körpələr və uşaqlar

AAD-yə görə mümkün olduqda 6 aydan kiçik körpələrdə günəş kremindən istifadə edilməməlidir. Körpələr kölgədə və yüngül, bədəni örtən geyimdə saxlanılmalıdır. Bu mümkün olmadıqda az miqdarda, üstünlük olaraq fiziki (mineral) filtrli krem istifadə edilə bilər. Böyük uşaqlarda isə böyüklərdə olduğu kimi geniş spektrli, SPF 30+ və suya davamlı krem, papaq və kölgə tövsiyə olunur.

Təhlükəsizlik, D vitamini və saxlama

  • Təhlükəsizlik: AAD FDA-nın mövqeyinə istinad edir: mövcud elmi məlumatlar ABŞ-da istifadə olunan günəş kremi tərkib hissələrinin insan sağlamlığı üçün zərərli olduğunu göstərmir. Maddənin qana sorulması özü-özlüyündə zərər demək deyil.
  • D vitamini: günəşdən qorunma dəridə D vitamini istehsalını azalda bilər. AAD D vitaminini zəngin və ya zənginləşdirilmiş qidalardan almağı, narahatlıq olduqda həkimlə digər seçimləri müzakirə etməyi tövsiyə edir.
  • Saxlama müddəti: günəş kremləri ən azı üç il ərzində ilkin gücünü saxlamalıdır. Son istifadə tarixi keçmiş kremi atın; tarix yoxdursa, alış tarixini qablaşdırmaya yazın. Rəngi və ya konsistensiyası dəyişən kremi istifadə etməyin, onu isti avtomobil kimi yüksək temperaturda saxlamayın.

Tez-tez verilən suallar

Evdə də günəş kremi lazımdırmı?

AAD-nin gündəlik tövsiyələri əsasən çöldə keçirilən vaxta aiddir. Lakin UVA şüaları pəncərə şüşəsindən keçə bildiyi üçün uzun müddət pəncərə yanında oturanlar, xüsusən melazması olanlar üçün qorunma faydalı ola bilər.

SPF 50 kremi bir dəfə sürtmək bütün günə bəs edirmi?

Xeyr. SPF rəqəmindən asılı olmayaraq krem çöldə hər iki saatdan bir və üzdükdən və ya tərlədikdən sonra təzələnməlidir.

SPF-li fond krem kifayətdirmi?

Adətən yox, çünki kosmetika çox vaxt lazım olandan az miqdarda çəkilir. Günəş kremini ayrıca sürtmək və çöldə təzələmək daha etibarlıdır.

Qaralmış dəri artıq günəşdən qorunurmu?

Qaralma dərinin UV zədəsinə reaksiyasıdır və etibarlı qorunma vermir. Tünd dəri də günəşdən qorunmağa ehtiyac duyur.

Ötən ilin kremini istifadə etmək olarmı?

Son istifadə tarixi keçməyibsə və rəngi, qoxusu, konsistensiyası dəyişməyibsə — bəli. Əks halda yenisini alın.

Sprey günəş kremi kremdən zəifdirmi?

Spreylər kürək kimi çətin çatılan yerlər üçün rahatdır. Əsas məsələ kifayət qədər miqdarda və bərabər çəkməkdir; spreyi üzə birbaşa vurmaq əvəzinə əvvəlcə ovuca çəkib sonra sürtmək daha təhlükəsizdir.

Əsas nəticə

Effektiv günəşdən qorunma üçün geniş spektrli, SPF 30 və ya daha yüksək krem seçin, onu kifayət qədər miqdarda sürtün və çöldə hər iki saatdan bir təzələyin. Kremi kölgə, geyim, papaq və eynəklə birlikdə istifadə edin. Melazma və ləkələrə meyilli dəridə dəmir oksidli, çox yüksək qorunmalı kremlər və bütün il boyu qorunma xüsusilə vacibdir. Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.

Mənbələr

  1. American Academy of Dermatology — How to select a sunscreen (müraciət: 2026-11-15)
  2. American Academy of Dermatology — How to apply sunscreen (müraciət: 2026-11-15)
  3. American Academy of Dermatology — Sunscreen FAQs (müraciət: 2026-11-15)
  4. DermNet — Melasma (müraciət: 2026-11-15)
Etiketlər:
Paylaş: WhatsApp Facebook

Məlumatlar həkim müayinəsini əvəz etmir. Dəri probleminiz varsa, mütəxəssisə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur. Ətraflı

Fərdi məsləhət lazımdır?

Məqalə ümumi məlumat verir. Vəziyyətinizə uyğun yanaşmanı müəyyən etmək üçün həkimlə məsləhətləşin.

Onlayn müraciət