C Vitamini Serumu Nədir? Dəridə Faydaları və Düzgün İstifadəsi
Bu məqalə hələ müstəqil tibbi ekspert yoxlamasından keçməyib. Redaksiya siyasəti
Qısa cavab: C vitamini (askorbin turşusu) dərinin ən güclü antioksidantlarından biridir. 2017-ci ildə “Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology” jurnalında dərc olunmuş icmala görə dəriyə çəkilən C vitamini günəş şüalarının yaratdığı zədədən qorunmağa kömək edir, kollagen sintezini artırır və melanin əmələ gəlməsini azaldaraq piqmentləşməni yüngülləşdirə bilər. Eyni icmal qeyd edir ki, C vitamininin kosmetik formalarının effektivliyinə dair klinik tədqiqatlar hələ məhduddur, əsas çətinlik isə sabit və dəriyə yaxşı keçən formul tapmaqdır. C vitamini günəş kremini əvəz etmir, onu tamamlayır.
C vitamini dəridə nə edir?
Gün ərzində dəri ultrabənövşəyi şüalar, hava çirklənməsi və siqaret tüstüsü kimi təsirlərə məruz qalır. Bu təsirlər dəridə sərbəst radikallar adlanan aktiv molekullar yaradır, onlar isə kollagen liflərini və hüceyrələri zədələyir. Antioksidantlar bu molekulları zərərsizləşdirir. C vitamini bu müdafiədə əsas rol oynayan maddələrdəndir.
Yuxarıda adı çəkilən icmal C vitamininin dəridə dörd əsas təsirini ayırır. Birincisi antioksidant təsirdir. İkincisi günəş zədəsinə qarşı qoruyucu təsirdir: C vitamini fotoyaşlanmadan, ultrabənövşəyi şüaların yaratdığı immun zəifləmədən və dəri xərçənginin yaranma mexanizmlərindən qorunmağa kömək edir. Üçüncüsü yaşlanma əleyhinə təsirdir: kollagen sintezini artırır, kollagen liflərini sabitləşdirir və onların parçalanmasını azaldır. Dördüncüsü piqmentə təsirdir: melanin əmələ gəlməsini azaldaraq ləkələri yüngülləşdirə bilər.
İcmalda bir maraqlı məqam da var: C vitamini E vitaminini bərpa edən əsas maddədir və iki vitamin oksidləşdirici zədəyə qarşı birlikdə daha güclü işləyir. Buna görə bəzi serumlarda C və E vitamini birlikdə olur.
Sübutlar nə qədər güclüdür?
Burada dürüst olmaq lazımdır. Laboratoriya tədqiqatlarında C vitamininin təsir mexanizmləri yaxşı öyrənilib. Amma reklamda vəd edilən nəticələrin hamısı klinik tədqiqatlarla eyni dərəcədə təsdiqlənməyib. 2017-ci il icmalının müəllifləri açıq yazırlar ki, C vitamininin dəriyə çəkilən formalarının effektivliyinə dair klinik tədqiqatlar hələ də məhduddur. Yəni C vitamini faydalı ola bilər, amma onu hər problemi həll edən vasitə kimi təqdim etmək doğru deyil.
Hansı formanı seçmək lazımdır?
C vitamininin kosmetikada istifadə olunan bir neçə forması var. Ən çox öyrənilmiş və ən aktiv forması L-askorbin turşusudur. Onun zəif tərəfi qeyri-sabitliyidir: hava, işıq və istilik təsirindən tez oksidləşir və təsirini itirir. Askorbil palmitat və maqnezium askorbil fosfat kimi törəmələr daha sabitdir, amma dəridə aktiv formaya çevrilməlidirlər. İcmalın da qeyd etdiyi kimi, əsas çətinlik həm sabit, həm də dəriyə yaxşı keçən formul tapmaqdır.
| Forma | Üstünlük | Çatışmazlıq |
|---|---|---|
| L-askorbin turşusu | Ən çox öyrənilmiş və aktiv forma | Tez oksidləşir; həssas dəridə qıcıqlandıra bilər |
| Askorbil palmitat | Yağda həll olur, daha sabitdir | Dəridə aktiv formaya çevrilməlidir |
| Maqnezium askorbil fosfat | Daha sabit və adətən yumşaqdır | Təsiri L-askorbin turşusu qədər öyrənilməyib |
Qatılıq barədə
Satışdakı L-askorbin turşusu serumlarının etiketində adətən 5%-dən 20%-ə qədər qatılıq göstərilir. Belə düşünmək təbiidir ki, faiz nə qədər yüksəkdirsə, təsir də bir o qədər güclüdür. Amma qatılıq artdıqca qıcıqlanma riski də artır, faydanın isə müəyyən həddən sonra artmadığı düşünülür. Həssas dəri üçün aşağı qatılıqla başlamaq və dəri uyğunlaşdıqdan sonra lazım olsa daha güclü məhsula keçmək daha məntiqlidir. Məhsulun qablaşdırması, sabitliyi və saxlanma şəraiti çox vaxt faizdən daha vacibdir.
Kimlər üçün faydalı ola bilər?
C vitamini serumu günəşli iqlimdə yaşayan və gün ərzində uzun müddət çöldə olan insanlar, dərisi tutqun görünən, qeyri-bərabər rəngi və ya sızanaqdan sonra qalan tünd ləkələri olan insanlar, eləcə də yaşlanmanın ilk əlamətlərini görən insanlar üçün gündəlik rejimə əlavə oluna bilər. Siqaret çəkənlərdə və şəhər mühitində yaşayanlarda dəri daha çox oksidləşdirici təsirə məruz qalır, amma burada ən effektiv addım serum deyil, siqareti tərk etməkdir.
Çox həssas dərisi olanlar, rozaseası və ya aktiv ekzeması olanlar isə turşulu C vitamini serumlarına diqqətlə yanaşmalıdır. Belə hallarda daha yumşaq törəmələr və ya ümumiyyətlə başqa vasitələr seçilə bilər.
Serum oksidləşibsə necə bilmək olar?
Təzə L-askorbin turşusu serumu adətən rəngsiz və ya açıq sarımtıl olur. Zaman keçdikcə oksidləşdikcə tündləşir, sarıdan narıncı və qəhvəyiyə keçir. Rəngi xeyli tündləşmiş serum artıq təsirini itirmiş ola bilər. Oksidləşməni ləngitmək üçün qaranlıq, havasız qabda olan məhsul seçmək, qapağı sıx bağlamaq, birbaşa günəş işığından və istidən uzaq saxlamaq lazımdır. Hamamın isti və rütubətli havası da serum üçün uyğun yer deyil.

C vitaminindən necə istifadə etmək lazımdır?
C vitamini serumu çox vaxt səhər istifadə olunur, çünki onun antioksidant təsiri gün ərzində dərini əlavə qorumağa yönəlib. Ardıcıllıq belədir: təmizləmə, C vitamini serumu, nəmləndirici və sonda günəş kremi. Bir neçə damla bütün üz üçün kifayətdir.

Ən vacib məqam: C vitamini günəş kremini əvəz etmir. AAD-nin günəşdən qorunma barədə tövsiyələrinə görə gündüz çölə çıxarkən geniş spektrli, SPF 30 və ya daha yüksək günəş kremi lazımdır. C vitamini bu qorumanı gücləndirə bilər, amma onun yerini tutmur. Günəş kremi barədə: günəş kremi necə seçilir.
Retinol, turşular və niasinamidlə birlikdə
C vitamini, xüsusən L-askorbin turşusu, turşulu mühitdə işləyir və həssas dəridə qıcıqlanma yarada bilər. Onu eyni anda güclü turşularla və retinolla birlikdə çəkmək qıcıqlanma riskini artırır. Ən sadə həll vasitələri vaxta görə bölməkdir: C vitamini səhər, retinol axşam. Rejimə hər dəfə yalnız bir yeni aktiv vasitə əlavə edin və dərinin reaksiyasını bir neçə həftə izləyin.
AAD-nin ümumi tövsiyəsi də burada keçərlidir: dərini yandıran və ya sancan məhsullardan istifadəni dayandırın, çünki bu, qıcıqlanma əlamətidir və qıcıqlanmış dəri daha yaşlı görünə bilər. Gündəlik qulluq barədə: gündəlik dəri qulluğu.
İlk həftələrdə yüngül göynəmə ola bilər və adətən dəri uyğunlaşdıqca keçir. Qızartı və yanma artırsa, serumu gün aşırı istifadə etməyə keçin və ya daha yumşaq formaya dəyişin.
C vitamini ləkələrə kömək edirmi?
İcmala görə C vitamini melanin əmələ gəlməsini azaldır və bu, piqmentləşməni yüngülləşdirə bilər. Ona görə ləkələrə meyilli dəridə gündəlik rejimə əlavə oluna bilər. Amma melazma və günəş ləkələri kimi problemlərdə tək C vitamini adətən kifayət etmir. Burada ən vacib addım günəşdən qorunmadır, lazım olduqda isə həkimin təyin etdiyi müalicə vasitələri və prosedurlar istifadə olunur. Ətraflı: melazma və günəş ləkələri.
Tez-tez verilən suallar
C vitamini serumunu axşam istifadə etmək olarmı?
Bəli, olar. Amma onun antioksidant təsiri gündüz günəş və çirklənmə ilə qarşılaşanda daha faydalı ola bilər, ona görə çox vaxt səhər tövsiyə olunur.
C vitamini qıcıqlanma yaradırmı?
L-askorbin turşusu, xüsusən yüksək qatılıqda, həssas dəridə yanma və qızartı yarada bilər. Belə hallarda daha zəif qatılıq və ya daha yumşaq törəmələr seçilir.
C vitamini qəbul etmək dəriyə eyni təsiri verirmi?
Qidadan alınan C vitamini orqanizm üçün vacibdir, amma dəriyə çatan miqdar məhdud olur. Kosmetik formalar birbaşa dəriyə təsir etmək üçün hazırlanır.
Serum nə qədər müddətə yararlı qalır?
Bu, formadan və qablaşdırmadan asılıdır. Açıldıqdan sonra bir neçə ay ərzində istifadə etmək və rəngi tündləşibsə yenisini almaq məsləhətdir.
C vitamini serumundan sonra dəri niyə saralıb?
Oksidləşmiş L-askorbin turşusu dəridə və ya barmaqlarda müvəqqəti sarımtıl iz qoya bilər. Bu zərərsizdir və yuyulduqda keçir, amma məhsulun artıq oksidləşdiyini göstərə bilər.
Nəticə nə vaxt görünür?
Dərinin parlaqlığında dəyişiklik bir neçə həftəyə hiss oluna bilər. Ləkələr və tekstura üçün isə ən azı bir neçə ay müntəzəm istifadə lazımdır.
Əsas nəticə
C vitamini dəridə antioksidant, günəş zədəsinə qarşı qoruyucu, kollageni dəstəkləyən və piqmenti yüngülləşdirən təsir göstərə bilən vasitədir. Amma klinik sübutlar hələ məhduddur və təsir məhsulun formasından, sabitliyindən və düzgün saxlanmasından çox asılıdır. Onu səhər, günəş kremindən əvvəl istifadə etmək və günəş kremini heç vaxt əvəz etməmək lazımdır. Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Mənbələr
Məlumatlar həkim müayinəsini əvəz etmir. Dəri probleminiz varsa, mütəxəssisə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur. Ətraflı
Fərdi məsləhət lazımdır?
Məqalə ümumi məlumat verir. Vəziyyətinizə uyğun yanaşmanı müəyyən etmək üçün həkimlə məsləhətləşin.