Kimyəvi Pilinq Nədir? Növləri, Kimə Uyğundur və Bərpa Dövrü
Bu məqalə hələ müstəqil tibbi ekspert yoxlamasından keçməyib. Redaksiya siyasəti
Qısa cavab: Kimyəvi pilinq dəriyə turşu tərkibli məhlul çəkilərək onun üst qatlarının nəzarətli şəkildə soyulmasıdır. Soyulan qatın yerində daha hamar və bərabər rəngli dəri əmələ gəlir. Amerika Dermatologiya Akademiyasının (AAD) məlumatına görə yüngül pilinqdən sonra dəri 1–7 günə, orta pilinqdən sonra 7–14 günə, dərin pilinqdən sonra isə 14–21 günə sağalır. Yüngül pilinq adətən 2–5 həftə arası fasilələrlə 3–5 dəfə təkrarlanır, dərin pilinq isə ömürdə bir dəfə edilir. Nəticə qalıcı deyil, çünki dəri yaşlanmağa davam edir.
Kimyəvi pilinq necə işləyir?
Dərinin səthində daim köhnə hüceyrələr tökülür və yerinə yeniləri gəlir. Yaş, günəş və sızanaq bu prosesi qeyri-bərabər edir: səth kobudlaşır, ləkələr və incə qırışlar görünməyə başlayır. Pilinq məhlulu dərinin müəyyən dərinliyə qədər olan hissəsini zədələyir, sonra orqanizm həmin sahəni bərpa edir. Bərpa zamanı yeni dəri yaranır, dərin qatlarda isə kollagen istehsalı artır.
Pilinqin gücü istifadə olunan maddədən, onun qatılığından və dəridə nə qədər saxlanmasından asılıdır. Yüngül pilinqlərdə çox vaxt alfa-hidroksi turşuları (məsələn, qlikol turşusu) və ya salisil turşusu istifadə olunur. Orta pilinq üçün daha güclü turşular seçilir. Dərin pilinq isə artıq cərrahi şərait tələb edən prosedurdur.
Pilinq növləri arasında fərq
| Göstərici | Yüngül pilinq | Orta pilinq | Dərin pilinq |
|---|---|---|---|
| Sağalma müddəti | 1–7 gün, sonra təxminən bir həftə qabıqlanma | 7–14 gün; şişkinlik ikinci gün ən çox olur | 14–21 gün; nahiyə sarğı ilə bağlanır |
| Makiyaj | Çox vaxt həmin gün və ya ertəsi gün | 5–7 gündən sonra | Ən azı 14 gün sonra |
| Seans sayı | Adətən 3–5 dəfə, 2–5 həftədən bir | Həkimin qərarı ilə təkrarlana bilər | Yalnız bir dəfə |
| Şərait | Klinika | Klinika | Ümumi anesteziya, cərrahi şərait; evdə 2–3 həftə bərpa |

Cədvəldəki məlumatlar AAD-nin pilinq barədə tez-tez verilən suallar səhifəsinə əsaslanır. Göründüyü kimi, pilinqin dərinliyi artdıqca həm nəticə daha nəzərəçarpan olur, həm də bərpa və risk artır.
Hansı problemlərdə pilinq edilir?
Pilinq ən çox dəri teksturasını yaxşılaşdırmaq, qeyri-bərabər rəngi, günəş ləkələrini və incə qırışları azaltmaq üçün seçilir. AAD sızanaq izlərinin müalicə üsulları arasında da kimyəvi pilinqi göstərir, xüsusən səthi izlərdə. Dərin, çuxurvari izlərdə isə tək pilinq çox vaxt kifayət etmir və lazer, mikroiynə kimi üsullarla birlikdə planlaşdırılır. Bu barədə ayrıca yazmışıq: sızanaq izləri necə müalicə olunur.
Melazmada da pilinq müalicə seçimlərindən biridir. Amma melazma qızdırıcı və qıcıqlandırıcı təsirlərə həssasdır, ona görə burada pilinqin növünü və gücünü dərini yaxşı tanıyan həkim seçməlidir. Ətraflı: melazma və günəş ləkələri.
Kimlər üçün uyğun olmaya bilər?
Pilinqdən əvvəlki görüşdə həkim bir neçə vacib suala cavab axtarır. AAD xüsusilə bunları bildirməyi tövsiyə edir:
- izotretinoin (ağır sızanağın müalicəsində istifadə olunan dərman) qəbul edirsinizsə və ya nə vaxtsa qəbul etmisinizsə;
- tez-tez uçuq (herpes) çıxırsa;
- dəriniz asan çapıq əmələ gətirirsə;
- son vaxtlar və ya hazırda qəbul etdiyiniz dərmanlar, o cümlədən aspirin, antibiotiklər, sızanaq vasitələri, vitamin və bitki əlavələri;
- əvvəllər keçirdiyiniz əməliyyatlar və kosmetik prosedurlar.
Bunlardan heç biri avtomatik olaraq “pilinq olmaz” demək deyil. Sadəcə prosedurun növü, vaxtı və hazırlıq planı buna görə dəyişir. Məsələn, uçuğa meylli insanlara orta və dərin pilinqdən sonra virusəleyhinə dərman təyin olunur.
Tünd dəridə pilinq
Tünd və ya qarabuğdayı dəri tipində pilinq mümkündür. AAD bunu açıq yazır, amma bir şərt qoyur: həkimin tünd dəridə pilinq təcrübəsi olmalıdır. Əks halda daimi piqment problemləri yarana bilər. Bizim regionda dəri tipləri çox vaxt orta və tünd olduğu üçün bu məqam xüsusilə önəmlidir. Pilinqdən sonra yaranan tündləşmə bəzən aylarla keçmir.
Prosedura hazırlıq
Bəzi hallarda həkim pilinqdən 2–4 həftə əvvəl xüsusi qulluq rejimi təyin edir. Bunun məqsədi dərini hazırlamaq və piqmentləşmə riskini azaltmaqdır. Hazırlıq mərhələsində günəşdən qorunmaq mütləqdir. Pilinq günü dəri təmizlənir, məhlul çəkilir, müəyyən müddət saxlanır və sonra neytrallaşdırılır və ya təmizlənir. Yüngül pilinq zamanı adətən yanma və ya göynəmə hissi olur, bu bir neçə dəqiqə davam edir.
Görüşdə soruşmağa dəyən suallar: pilinqi kim aparacaq, həkim sizin dəri tipinizdə neçə dəfə bu proseduru edib, nə qədər bərpa gözlənilir, hansı fəsadlar ola bilər və onların qarşısını necə almaq olar. AAD həmçinin əvvəl və sonra fotoşəkillərinə baxmağı məsləhət görür.
Pilinqdən sonra qulluq
Pilinqin nəticəsini çox vaxt prosedurun özündən çox sonrakı qulluq müəyyən edir. AAD qeyd edir ki, ciddi problemlərin böyük hissəsi qulluq qaydalarına əməl olunmadıqda yaranır: günəşdən qorunmamaq, qabıqları qoparmaq, makiyajı tez başlamaq, solyariyaya getmək.

Bütün pilinq növlərindən sonra dərini nəmli saxlamaq lazımdır. Yanma, qaşınma və ya şişkinlik artarsa həkimlə əlaqə saxlamaq vacibdir. Sağaldıqdan sonra hər gün günəşdən qoruyucu krem istifadə edilməlidir. Orta pilinqdən sonra gündəlik isladıcı kompreslər, məlhəm, 10–14 gün virusəleyhinə dərman və sağalana qədər günəşdən tam qaçmaq tövsiyə olunur. Dərin pilinqdən sonra isə günəşdən 3–6 ay qorunmaq lazımdır. Günəşdən qorunma haqqında: günəş kremi necə seçilir.
Mümkün fəsadlar
AAD-nin sadaladığı yan təsirlər bunlardır: aylarla davam edə bilən qızartı, dərinin müvəqqəti tündləşməsi, orta və dərin pilinqdən sonra dərinin açıqlaşması. Çapıq da mümkündür, lakin dermatoloqun apardığı prosedurlarda çox nadir hallarda olur. Dərinin müvəqqəti tündləşməsi tünd dəri tiplərində daha tez-tez rast gəlinir və günəş bunu artırır.
Pilinqdən sonra güclü ağrı, irinli səpgilər, qızdırma və ya sürətlə yayılan qızartı olarsa həkimə gecikmədən müraciət edin. Ümumi vəziyyət kəskin pisləşərsə 103-ə zəng edin.
Nəticə nə qədər davam edir?
Nəticə dəri sağaldıqdan sonra görünür: yüngül pilinqdə təxminən bir gün, dərin pilinqdə iki həftə və daha çox vaxt keçir. AAD-yə görə nəticələrin çoxu qalıcı deyil, çünki dəri yaşlanmağa davam edir. Günəşdən zədələnmiş dəridə yeni ləkələr də yarana bilər. Uzunmüddətli nəticə üçün gündəlik günəşdən qorunma və düzgün qulluq lazımdır. Həkim bəzən pilinqi digər prosedurlarla birləşdirməyi təklif edir və AAD bunun daha yaxşı və uzunmüddətli nəticə verə biləcəyini qeyd edir.
Pilinq, mikroiynə yoxsa lazer?
Bu üç üsul tez-tez müqayisə olunur, çünki hər üçü dərinin bərpa qabiliyyətindən istifadə edir. Fərq təsirin yolundadır. Pilinq kimyəvi maddə ilə səthi soyur, mikroiynə dəridə mikroskopik kanallar açır, lazer isə işıq enerjisi ilə toxumanı qızdırır və ya buxarlandırır. Səthi ləkələr və qeyri-bərabər rəng üçün pilinq çox vaxt ilk seçimdir. Çuxurvari izlərdə mikroiynə və lazer daha çox nəticə verir. Hansının sizə uyğun olduğunu dəri tipi, problemin dərinliyi və nə qədər bərpa vaxtınız olduğu müəyyən edir. Lazer barədə ətraflı: fraksional CO2 lazer.
Tez-tez verilən suallar
Evdə pilinq etmək olarmı?
Satışda zəif turşulu evdə istifadə üçün məhsullar var. Onlar yüngül təsir göstərir. Klinika pilinqinə bənzər güclü məhlulları evdə istifadə etmək yanıq və piqment ləkəsi riski yaradır.
Pilinq ağrılıdırmı?
Yüngül pilinqdə bir neçə dəqiqəlik yanma hissi olur. Orta pilinq daha narahatedicidir. Dərin pilinq ümumi anesteziya altında aparılır.
Yayda pilinq etmək olarmı?
Yüngül pilinqlər ciddi günəşdən qorunma şərti ilə mümkündür. Orta və dərin pilinqlərdən sonra günəşdən uzun müddət qaçmaq lazım olduğu üçün onlar çox vaxt payız və qışa planlaşdırılır.
Sızanaq aktiv olanda pilinq etmək olarmı?
Bəzi yüngül pilinqlər sızanağın müalicəsində də istifadə olunur. Ağrılı, irinli səpgilər olduqda isə həkim əvvəlcə sızanağı nəzarətə almağı üstün tutur. Ətraflı: sızanaq: səbəbləri və müalicəsi.
Pilinqdən sonra qabıqları qoparmaq olarmı?
Xeyr. Qabıqları qoparmaq ləkə və çapıq riskini artırır. Onlar öz-özünə tökülməlidir.
Əsas nəticə
Kimyəvi pilinq tekstura, ləkələr və incə qırışlar üçün sınanmış üsuldur. Yüngül pilinq az bərpa tələb edir, amma bir neçə seans lazımdır. Dərin pilinq güclü nəticə verir, lakin cərrahi şərait və uzun bərpa tələb edir. Tünd dəri tiplərində təcrübəli həkim seçmək və prosedurdan sonra günəşdən qorunmaq nəticəni müəyyən edən əsas amillərdir. Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Mənbələr
- American Academy of Dermatology — Chemical peels: FAQs (müraciət: 2026-11-15)
- American Academy of Dermatology — Chemical peels: Preparation (müraciət: 2026-11-15)
- American Academy of Dermatology — Acne scars: Diagnosis and treatment (müraciət: 2026-11-15)
- American Academy of Dermatology — Melasma: Diagnosis and treatment (müraciət: 2026-11-15)
Məlumatlar həkim müayinəsini əvəz etmir. Dəri probleminiz varsa, mütəxəssisə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur. Ətraflı
Fərdi məsləhət lazımdır?
Məqalə ümumi məlumat verir. Vəziyyətinizə uyğun yanaşmanı müəyyən etmək üçün həkimlə məsləhətləşin.