Gözaltı Qaralıqlar və Torbalar Niyə Yaranır? Səbəbləri və Həll Yolları
Bu məqalə hələ müstəqil tibbi ekspert yoxlamasından keçməyib. Redaksiya siyasəti
Qısa cavab: Gözaltı qaralıqların bir səbəbi yoxdur. DermNet-ə görə onlar dəridə piqment (melanin) toplanması, səthə yaxın qan damarları, göz çuxurunun anatomik quruluşunun yaratdığı kölgə, gözaltı yağ toxumasının itməsi və ya önə çıxması, şişkinlik və nazik dəri ilə bağlı ola bilər. İrsiyyət, yaş, siqaret, yuxusuzluq və allergiya bu vəziyyəti gücləndirir. Müalicə səbəbdən asılıdır: piqmentdə günəşdən qorunma, pilinq və lazer, çuxurlaşmada dolğu, yağ torbalarında isə cərrahi üsul nəzərdən keçirilir. Çox vaxt yaxşılaşma qismən olur.
Gözaltı qaralıqlar niyə yaranır?
Göz altındakı dəri üzün ən nazik dərilərindəndir. Buna görə onun altında baş verən hər dəyişiklik, istər damar, istər piqment, istərsə də kölgə olsun, başqa nahiyələrə nisbətən daha aydın görünür. DermNet qaralıqların səbəblərini bir neçə qrupa bölür.

Piqment. Dəridə melanin toplanır. Bu, çox vaxt iltihabdan sonrakı piqmentləşmə ilə bağlıdır: günəş şüaları, atopik və ya kontakt dermatit, gözləri tez-tez ovuşdurmaq və qaşımaq səbəb ola bilər. Belə qaralıq qəhvəyi çalarda olur.
Damar. Səthə yaxın damarlar və onlarda qanın durğunluğu nahiyəni göyümtül və ya bənövşəyi göstərir. Nazik və şəffaf dəri bu effekti artırır.
Anatomik kölgə. Göz çuxurunun quruluşu, gözaltı yağın itməsi və ya “göz yaşı çökəkliyi” adlanan xəttin dərinləşməsi kölgə yaradır. Bu halda qaralıq rəng deyil, işıq-kölgə effektidir.
Şişkinlik. Qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri, dermatit və ya mövsümi allergiya göz qapaqlarının şişməsinə səbəb ola bilər.
Gözaltı torbalar haqqında
Torba ilə qaralıq bir-birinə qarışdırılır, amma onlar fərqli şeylərdir və çox vaxt birlikdə olur. DermNet gözaltı qaralıqların struktur səbəbləri arasında yağ toxumasının önə çıxmasını və əzələnin zəifləməsini göstərir. Yaşla göz kürəsini əhatə edən yağ toxuması önə doğru çıxır və onu saxlayan toxumalar zəifləyir. Nəticədə göz qapağının altında qabarıqlıq yaranır, onun altındakı çökəklik isə kölgə salır. Bu, gözaltı qaralığın da bir növüdür.
Torbalar səhər daha qabarıq olub gün ərzində azalırsa, bu çox vaxt mayenin toplanması ilə əlaqəlidir. Yuxusuzluq, duzlu qida, allergiya və ağlamaq bunu artıra bilər. Gün boyu dəyişməyən torbalar isə adətən yağ toxumasının önə çıxması ilə bağlıdır və kosmetik vasitələrə zəif cavab verir.
Göz qapaqlarının qəfil, xüsusən yalnız bir tərəfdə şişməsi, qızartı, ağrı, qaşınma, görmənin dəyişməsi və ya gözün önə çıxması həkim müayinəsi tələb edir. Bu əlamətlər allergiya, infeksiya və ya qalxanabənzər vəzi xəstəliyi ilə bağlı ola bilər.
Diaqnoz necə qoyulur?
DermNet açıq yazır ki, gözaltı qaralığın səbəbini müəyyən etmək çətin ola bilər. Həkim şəxsi, tibbi və ailə anamnezini soruşur, nahiyəni müxtəlif işıqda və müxtəlif baş vəziyyətlərində müayinə edir. Piqmentin hansı dərinlikdə yerləşdiyini anlamaq üçün Vud lampası adlanan xüsusi işıqdan istifadə oluna bilər. Allergiya, ekzema və ya qalxanabənzər vəzi problemi şübhəsi olduqda əlavə müayinələr təyin edilir. Doğru diaqnoz vacibdir, çünki bir səbəb üçün effektiv olan prosedur digərində heç nə verməyə bilər.

Kimlərdə daha çox olur?
DermNet-ə görə gözaltı qaralıqlar yaşlılarda daha çox rast gəlinir, lakin yeniyetmələrdə də tez-tez olur. Qeyri-ağ dərili insanlarda və irsi meyli olanlarda daha çox müşahidə olunur. Yəni bəzi insanlarda qaralıq sadəcə ailəvi xüsusiyyətdir və yuxu nə qədər yaxşı olsa da tam keçmir.
DermNet təsir göstərən amilləri belə sadalayır: irsiyyət yağ itkisinə, nazik dəriyə və qaralığa meylə səbəb olur; yaş yağ itkisi və dərinin incəlməsi ilə əlaqəlidir; siqaret göz ətrafında yağ itkisinə səbəb olur; yuxusuzluq və yorğunluq kölgəni daha aydın göstərir; susuzluq gözlərin çökük görünməsinə səbəb olur; allergiya göz qapaqlarını şişirir; günəş və ovuşdurma isə piqmentləşməyə gətirib çıxarır.
Evdə nə etmək olar?
DermNet-in özünüqulluq tövsiyələri sadədir, amma faydalıdır. Kifayət qədər yatmaq və siqareti tərgitmək ilk addımdır. Yastığı bir qədər hündür qoyub yatmaq səhər göz qapaqlarının şişkinliyini azalda bilər. Müvəqqəti şişkinlikdə yüngül masaj və soyuq kompres həm şişi azaldır, həm də damarları daha az görünən edir. Göz ətrafına krem çəkərkən dərini dartmamaq üçün ən zəif barmaqla, adsız barmaqla çəkmək məsləhətdir.
Makiyajla qaralığı gizlətmək üçün DermNet sarı və ya qızılı çalarlı, işığı əks etdirən korrektorları şəffaf pudra ilə istifadə etməyi tövsiyə edir. Korrektor kölgəli yerə çəkilməlidir, şişkin dərinin üzərinə yox, əks halda torba daha qabarıq görünür.
Gözaltı üçün satılan kremlərə gəlincə, DermNet açıq yazır ki, reseptsiz vasitələrin çoxunun effektivliyinə dair sübut yoxdur. Piqmentə bağlı qaralıqda isə günəşdən qorunma əsasdır. Günəş eynəyi taxmaq və göz ətrafına uyğun günəş kremi istifadə etmək lazımdır: günəş kremi necə seçilir.
Səbəbə görə müalicə seçimləri
| Səbəb | Nə kömək edə bilər (DermNet) | Qeyd |
|---|---|---|
| Piqment | Günəşdən qorunma, yüngül pilinq, lazer və ya IPL | Dərin qatdakı piqment kremlərə zəif cavab verir |
| Damar və nazik dəri | Soyuq kompres, yuxu rejimi, bəzi lazerlər | Nəticə çox vaxt qismən olur |
| Çökəklik, yağ itkisi | Hialuron turşusu dolğusu və ya yağ köçürülməsi | Böyük təcrübə tələb edir |
| Yağ torbaları, dəri artıqlığı | Cərrahi əməliyyat (blefaroplastika) və ya lazerlə göz qapağının qaldırılması | Artıq yağ, əzələ və ya dəri götürülür |
| Allergiya və dermatit | Əsas xəstəliyin müalicəsi, ovuşdurmamaq | Həkim müayinəsi lazımdır |
Prosedurlar barədə ətraflı
Pilinq səthi piqmenti və incə xətləri azalda bilər, amma göz ətrafının dərisi həssas olduğundan güclü vasitələr qıcıqlanma yaradır. Lazer və IPL piqment üçün istifadə olunur. IPL haqqında ayrıca yazmışıq: Elos və IPL prosedurları.
Göz yaşı çökəkliyi səbəbindən yaranan kölgədə hialuron turşusu dolğusu nahiyəni dolduraraq kölgəni azalda bilər. Amma bu, dolğunun ən çətin tətbiq sahələrindən biridir. Gözaltı dərisi nazikdir, preparat düzgün dərinliyə yeridilmədikdə göyümtül çalar və ya qabarıqlıq yarana bilər. FDA dolğuların ən ciddi riski kimi damar tıxanmasını göstərir: bu, toxuma ölümünə və hətta korluğa səbəb ola bilər, göz ətrafı isə bu baxımdan həssas nahiyədir. Dolğu barədə: dolğu nədir.
Böyük yağ torbalarında və dəri artıqlığında dolğu və aparat prosedurları adətən kifayət etmir. Burada blefaroplastika, yəni artıq yağ, əzələ və ya dərinin götürüldüyü göz qapağı əməliyyatı müzakirə olunur.
DermNet bütün bu üsullar üçün eyni xəbərdarlığı edir: yaxşı nəticə böyük təcrübə tələb edir, yaxşılaşma çox vaxt qismən olur, yanlış texnika isə qaralığı daha da pisləşdirə bilər.
Tez-tez verilən suallar
Yuxusuzluqdan gözaltı qaralıq yaranırmı?
Yuxusuzluq qaralığın əsas səbəbi deyil, amma kölgəni daha aydın göstərir. Çox insanda qaralıq irsi xüsusiyyətdir və yaxşı yuxu ilə tam keçmir.
Gözaltı kremləri qaralığı aradan qaldırırmı?
DermNet-ə görə reseptsiz vasitələrin çoxunun effektivliyi sübut olunmayıb. Dərin qatdakı piqment kremlərə zəif cavab verir.
Qaralığın səbəbini evdə necə anlamaq olar?
Kobud yoxlama belədir: dərini barmaqla yüngülcə yana dartanda qaralıq açılırsa, bu çox vaxt damar və ya kölgə ilə bağlıdır; rəng dəyişmirsə, piqment ehtimalı yüksəkdir. Dəqiq qiymətləndirmə üçün həkim müayinəsi lazımdır, bəzən Vud lampası ilə yoxlanılır.
Dolğu bütün gözaltı qaralıqlara kömək edirmi?
Xeyr. Dolğu yalnız çökəklik və kölgə səbəbindən yaranan qaralıqda kömək edə bilər. Piqmentdə və yağ torbalarında başqa üsullar lazımdır.
Uşaqlarda və yeniyetmələrdə gözaltı qaralıq normaldırmı?
DermNet qeyd edir ki, yeniyetmələrdə də tez-tez rast gəlinir. Allergiya və ekzema varsa, onların müalicəsi qaralığı azalda bilər. Quru və həssas dəri haqqında: gündəlik dəri qulluğu.
Əsas nəticə
Gözaltı qaralıqlar və torbalar piqment, damar, kölgə, yağ toxuması və şişkinlik kimi fərqli səbəblərdən yaranır və tez-tez bir neçəsi birlikdə olur. Effektiv yanaşma əvvəlcə səbəbi müəyyən etməkdir: piqmentdə günəşdən qorunma və lazer, çökəklikdə dolğu, yağ torbalarında cərrahi üsul nəzərdən keçirilir. Nəticə çox vaxt qismən olur və yaxşı nəticə böyük təcrübə tələb edir. Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Mənbələr
Məlumatlar həkim müayinəsini əvəz etmir. Dəri probleminiz varsa, mütəxəssisə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur. Ətraflı
Fərdi məsləhət lazımdır?
Məqalə ümumi məlumat verir. Vəziyyətinizə uyğun yanaşmanı müəyyən etmək üçün həkimlə məsləhətləşin.